Wie een dierbare verliest, merkt al snel dat er weinig tijd is. Binnen een paar dagen moet de uitvaart plaatsvinden. Hoe zit die termijn precies in elkaar, en wat als u meer of juist minder tijd nodig heeft?
De hoofdregel: tussen 36 uur en de zesde werkdag
Artikel 16 van de Wet op de lijkbezorging bepaalt twee grenzen:
- begraven of cremeren gebeurt niet eerder dan 36 uur na het overlijden;
- en uiterlijk op de zesde werkdag na de dag van het overlijden.
Zaterdagen, zondagen en algemeen erkende feestdagen tellen niet als werkdag. Overlijdt iemand op een donderdag, dan schuift de uiterste datum dus over het weekend heen. Uw uitvaartondernemer rekent dit precies voor u uit.
Begraven of cremeren mag bovendien alleen met schriftelijk verlof van de ambtenaar van de burgerlijke stand (artikel 11). Dat verlof is kosteloos en wordt in de praktijk door de uitvaartondernemer aangevraagd, samen met de aangifte van het overlijden.
Meer tijd nodig: uitstel
Soms zijn zes werkdagen te kort. Bijvoorbeeld omdat familie uit het buitenland moet overkomen, of omdat er om religieuze of persoonlijke redenen een bepaalde dag gewenst is. Dan kan de burgemeester van de gemeente waar het lichaam zich bevindt uitstel verlenen. De burgemeester kan na overleg met een arts een andere termijn vaststellen (artikel 17). Ook dit verzoek loopt meestal via de uitvaartondernemer.
Uitstel wordt niet zomaar verleend. Geef daarom zo snel mogelijk aan waarom u meer tijd nodig heeft.
Sneller dan 36 uur
Binnen 36 uur begraven of cremeren kan alleen in overeenstemming met de officier van justitie, en volgens de Rijksoverheid ook met toestemming van de burgemeester. Dat speelt bijvoorbeeld bij geloofsrichtingen waarin een snelle begrafenis gebruikelijk is. Tegen een beslissing staat binnen 24 uur beroep open bij de Commissaris van de Koning.
Komt er een nieuwe regeling?
Er ligt een wetsvoorstel dat de lijkbezorging moderniseert: de Wet bestemming lichamen van overledenen. Volgens de consultatieversie zou de ondergrens van 36 uur voor begraven vervallen en wordt begraven binnen 24 uur eenvoudiger. Maar dit voorstel is nog geen wet. Het is op 25 september 2026 naar de Raad van State gestuurd en moet daarna nog door de Tweede en Eerste Kamer. Tot die tijd gelden de huidige termijnen onverkort. Lees meer in Nieuwe regels in aantocht: resomeren en de Wet bestemming lichamen.
Als niemand de uitvaart regelt
Treft niemand maatregelen, dan moet degene die het lichaam onder zich heeft (bijvoorbeeld een ziekenhuis of verpleeghuis) de burgemeester waarschuwen, uiterlijk op de derde dag na het overlijden (artikel 20). De burgemeester zorgt dan voor de uitvaart. Hoe dat werkt en wie uiteindelijk de rekening krijgt, leest u in Als niemand de uitvaart regelt: de gemeentelijke uitvaart.
Wat moet er in die dagen gebeuren?
In de korte tijd tussen overlijden en uitvaart staan in elk geval deze stappen op de lijst:
- Een arts stelt het overlijden vast en vult de benodigde verklaringen in.
- Aangifte van het overlijden bij de gemeente, in de praktijk door de uitvaartondernemer.
- Verlof tot begraven of cremeren van de ambtenaar van de burgerlijke stand (artikel 11).
- Keuze voor begraven of cremeren, naar de (vermoedelijke) wens van de overledene.
- Bij een begrafenis: het graf. Kiest u een particulier graf, dan wordt het grafrecht schriftelijk gevestigd, voor onbepaalde tijd of voor een bepaalde tijd van minstens tien jaar (artikel 28 lid 1 Wlb). Hoe lang precies, en wat het kost, bepaalt de begraafplaats.
Laat u bij die laatste keuze niet opjagen. Vraag naar de mogelijkheden, ook naar de termijnen en de kosten van verlenging later. Juist die keuze bepaalt hoe lang het graf zal blijven bestaan.
Begraven in een bestaand graf
Wordt de overledene bijgezet in een bestaand particulier graf, dan is toestemming nodig van de rechthebbende van dat graf. Bovendien moet het grafrecht lang genoeg doorlopen om de wettelijke grafrust van tien jaar te dekken. Is dat niet zo, dan schrijven begraafplaatsen meestal een verlenging voor. Zie Bijzetten in een bestaand graf.
Rust in een korte tijd
De wettelijke termijn is kort, maar u hoeft niet alles in die dagen te beslissen. Het graf, de grafsteen en de vraag wie later rechthebbende wordt, kunnen ook na de uitvaart worden geregeld. De eerste uitgifte van het graf is wel een beslissing van het moment; wilt u weten welke soorten graven er zijn, lees dan onze gids over grafrechten.
Dit artikel bevat algemene informatie. Heeft u vragen, dan kunt u altijd contact met ons opnemen.