Gids grafrechten

Wie een graf 'koopt', koopt geen grond. U krijgt een grafrecht: het recht om in een bepaald graf te (laten) begraven en te bepalen wie daar verder komt te liggen. De regels daarvoor staan in de Wet op de lijkbezorging (Wlb) en, per begraafplaats, in de beheersverordening of het reglement. Deze gids zet de hoofdlijnen op een rij.

1. Soorten graven
2. Hoe lang duurt een grafrecht?
3. Verlengen
4. Als de rechthebbende overlijdt
5. Ruimen en opgraven
6. De grafsteen
7. Eeuwig graf en onbepaalde tijd
8. Verwaarlozing

Soorten graven

De wet onderscheidt twee soorten graven (artikel 23 Wlb):

• Het particulier graf, in de volksmond koopgraf, eigen graf of familiegraf. Op dit graf rust een uitsluitend recht. De rechthebbende bepaalt wie er wordt begraven.
• Het algemeen graf. Hier bepaalt de beheerder van de begraafplaats wie er wordt begraven, vaak naast of boven onbekenden. De uitgiftetermijn staat in de verordening en is meestal niet verlengbaar.

Het grafrecht is geen eigendom van de grond en geen registergoed: de grond blijft van de eigenaar van de begraafplaats (Hoge Raad 25 oktober 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE6999). Meer hierover in Wat is een grafrecht?

Hoe lang duurt een grafrecht?

Een uitsluitend recht wordt schriftelijk gevestigd voor onbepaalde tijd of voor een bepaalde tijd van ten minste tien jaar (artikel 28 lid 1 Wlb). Een wettelijk maximum is er niet: veel begraafplaatsen geven grafrechten uit voor 10, 20 of 30 jaar, en soms langer. Na de laatste begrafenis geldt altijd een grafrust van ten minste tien jaar.

Verlengen

Een grafrecht voor bepaalde tijd wordt op verzoek van de rechthebbende telkens verlengd, als hij daar binnen twee jaar voor de einddatum om vraagt. De beheerder kiest een verlengingsperiode van minimaal vijf en maximaal twintig jaar. De beheerder meldt het naderende einde schriftelijk aan de bekende rechthebbende. Komt er binnen drie maanden geen reactie, dan volgt een bekendmaking bij het graf en bij de ingang van de begraafplaats (artikel 28 lid 2 en 3 Wlb). Een plicht om familie op te sporen is er niet: houd uw adres dus actueel. Lees verder in Grafrecht verlengen.

Als de rechthebbende overlijdt

Het grafrecht gaat in de praktijk niet vanzelf mee met de erfenis. De Wlb regelt de opvolging niet; dat doet de verordening of het reglement van de begraafplaats. Gebruikelijk is dat binnen een jaar na het overlijden (soms zes maanden) om overschrijving op naam van één persoon wordt gevraagd. Gebeurt dat niet, dan kan de beheerder het recht bij besluit laten vervallen. Lees Rechthebbende overleden: het grafrecht overschrijven en Het grafrecht regelen in uw testament.

Ruimen en opgraven

Ruimen gebeurt alleen op last van de beheerder, pas na minstens tien jaar grafrust en, zolang het grafrecht loopt, met toestemming van de rechthebbende (artikel 31 Wlb). De resten worden herbegraven in een verzamelgraf of gecremeerd. Opgraven om een overledene elders te begraven vraagt een vergunning van de burgemeester en, bij een particulier graf, toestemming van de rechthebbende (artikel 29 Wlb). Meer in Wanneer mag een graf worden geruimd? en Bijzetten in een bestaand graf.

De grafsteen

Over het gedenkteken beslist de rechthebbende; alleen die kan de vergunning aanvragen. Zolang het graf niet mag worden geruimd, wordt wat op het graf staat niet automatisch eigendom van de grondeigenaar (artikel 32a Wlb). Na afloop van het grafrecht regelt de verordening wat er met de steen gebeurt. Lees Grafsteen: wie beslist en wie is eigenaar? en, over waardevolle graven, Monumentale graven en funerair erfgoed.

Eeuwig graf en onbepaalde tijd

Juridisch bestaat er geen eeuwig graf, wel een grafrecht voor onbepaalde tijd. Ook gemeenten mogen dat uitgeven. Oude rechten voor onbepaalde tijd van vóór de huidige wet (1991) blijven bestaan. Maar ook zo'n recht kan eindigen: bij kennelijke verwaarlozing, en volgens veel verordeningen als na het overlijden van de rechthebbende niet tijdig wordt overgeschreven. Lees Bestaat een eeuwig graf?, Oude 'eeuwige' grafrechten en onze pagina over het eeuwigdurend graf.

Verwaarlozing

Wordt een graf kennelijk verwaarloosd, dan kan de beheerder dat schriftelijk vastleggen. De rechthebbende heeft dan een jaar om het onderhoud te regelen. Is niet zeker dat de verklaring is aangekomen, dan volgt vijf jaar bekendmaking bij het graf en de ingang. Blijft het onderhoud uit, dan vervalt het recht (artikel 28 lid 4 tot en met 7 Wlb). Meer in Verwaarloosd graf: kan het grafrecht vervallen?.

Begrippen

Rechthebbende, houder, grafrust, schudden, knekelput: in de begrippenlijst vindt u de uitleg. Of doe de quickscan en zie binnen een minuut of uw grafrecht gevaar loopt.

Algemene informatie. De regels van de begraafplaats (verordening of reglement) kunnen afwijken en gaan voor in uw situatie.