Veel mensen willen bij hun partner of ouders worden begraven. Is er al een particulier graf, dan ligt bijzetten voor de hand. Er komt meer bij kijken dan alleen een datum afspreken met de begraafplaats.

Wie beslist?

Bij een particulier graf bepaalt de rechthebbende wie er in het graf wordt begraven (artikel 23 lid 2 Wet op de lijkbezorging). Ook voor het bijzetten van een urn in of op een particulier graf is toestemming van de rechthebbende nodig.

Dat kan tot pijnlijke situaties leiden. Stel: het grafrecht staat op naam van een kind uit een eerder huwelijk, en de weduwe wil bij haar man worden begraven. Dan beslist in beginsel het kind als rechthebbende. Komt men er niet uit, dan kan een kort geding uitkomst bieden. De rechter kijkt dan onder meer naar de wens of vermoedelijke wens van de overledene. Voorkomen is beter: bespreek het op tijd en leg wensen schriftelijk vast.

Is de rechthebbende zelf overleden? Dan moet eerst een nieuwe rechthebbende worden aangewezen. Vaak geldt dat de overschrijving moet zijn aangevraagd voordat de bijzetting plaatsvindt. Lees Rechthebbende overleden.

Is er plaats?

Hoeveel overledenen in een graf kunnen worden begraven, hangt af van de diepte en de inrichting. Dat staat in de grafakte of het register van de begraafplaats. Ook het aantal urnen dat kan worden bijgezet, is vaak begrensd.

Er gelden technische eisen. Een graf moet bijvoorbeeld ten minste 0,3 meter boven de gemiddeld hoogste grondwaterstand liggen (artikel 5 Besluit op de lijkbezorging). Op een natte begraafplaats kan dat het aantal lagen beperken. De beheerder weet wat mogelijk is.

Twee overledenen samen in één kist begraven of een asbus mee in de kist geven, is op dit moment niet toegestaan. Een wetsvoorstel dat in 2026 naar de Raad van State is gestuurd, wil dat wel mogelijk maken. Tot het in werking treedt, gelden de huidige regels. Zie Nieuwe regels in aantocht.

De grafrust moet gedekt zijn

Na iedere begrafenis geldt een wettelijke grafrust van minstens tien jaar. Het grafrecht moet daarom na de bijzetting nog minstens tien jaar lopen. Is dat niet zo, dan schrijven verordeningen voor dat het recht direct wordt verlengd, ook als het gewone venster van twee jaar voor de einddatum nog niet is aangebroken. U verlengt dan met een volledige periode. Zie Grafrecht verlengen.

Houd daar in de begroting rekening mee. Bij een bijzetting komen dus vaak drie kostenposten samen: de begraafrechten, de verlenging van het grafrecht en eventueel het aanpassen van de grafsteen.

Het graf openen

Bij een bijzetting wordt het graf geopend. Het bestaande monument moet daarvoor soms tijdelijk worden verwijderd; dat regelt u met een steenhouwer. Na de bijzetting kan een naam worden bijgebeiteld of een plaat worden toegevoegd. Daarvoor is meestal weer toestemming van de beheerder nodig.

Iets anders is opgraven: een overledene uit het graf halen om elders te worden begraven of gecremeerd. Daarvoor is een vergunning van de burgemeester nodig en, bij een particulier graf, toestemming van de rechthebbende (artikel 29). Wil iemand een overledene uit het familiegraf laten overbrengen naar een ander graf en weigert de rechthebbende, dan oordeelt de rechter niet snel dat die weigering misbruik van recht is (Hof Arnhem-Leeuwarden, ECLI:NL:GHARL:2017:10937). Grafrust weegt zwaar.

Checklist bij een bijzetting

  1. Controleer wie rechthebbende is en vraag zijn of haar toestemming.
  2. Laat zo nodig eerst overschrijven.
  3. Vraag de beheerder of er plaats is, voor een kist of een urn.
  4. Controleer de einddatum van het grafrecht en verleng zo nodig.
  5. Regel met een steenhouwer het verwijderen en terugplaatsen van het monument, en de nieuwe tekst.
  6. Bewaar de nieuwe grafakte bij uw papieren.

Ook later nog een familiegraf

Een familiegraf dat steeds weer wordt gebruikt, blijft vaak generaties lang bestaan. Toch komt er een moment waarop niemand meer wordt bijgezet en ook niemand meer het recht overneemt. Denk daar op tijd over na. Stichting Grafrust Nederland (in oprichting) kan het grafrecht overnemen en zorgen voor continuïteit; lees Grafrechten conserveren.

Dit artikel bevat algemene informatie. Hoeveel plaatsen een graf heeft, welke termijnen gelden en welke toestemmingen nodig zijn, staat in de verordening of het reglement van de begraafplaats. Heeft u vragen over uw situatie? Neem gerust contact op.