Na een crematie is het afscheid niet altijd afgerond. De as krijgt nog een bestemming: thuis in een urn, bijgezet in een graf of urnenmuur, verstrooid, of verdeeld over meerdere familieleden. Over die keuze ontstaat vaker onenigheid dan over de crematie zelf.

Wie beslist over de as?

De bestemming van de as hoort volgens de Wet op de lijkbezorging bij de lijkbezorging (artikel 18 lid 2). Daarom beslist de opdrachtgever van de crematie. Hij of zij handelt naar de wens van de overledene of, als die onbekend is, naar diens vermoedelijke wens.

Erfgenaam zijn geeft geen recht op de as. Ook wie de rekening heeft betaald, beslist daarmee niet. En een testament verandert niets aan de afspraken die de opdrachtgever met het crematorium heeft gemaakt. Wie het niet eens is met de keuze van de opdrachtgever, moet zich dus tot de opdrachtgever wenden of uiteindelijk tot de rechter.

Wilt u zelf bepalen wat er met uw as gebeurt, leg dat dan vast in een handgeschreven, gedateerde en ondertekende wilsbeschikking. Zie Uitvaartwensen vastleggen.

Eerst een maand bewaartermijn

Het crematorium bewaart de as na de crematie in beginsel minstens een maand. Pas daarna kan de as een bestemming krijgen. Die termijn geeft nabestaanden rust en tijd om te beslissen. In bijzondere gevallen, bijvoorbeeld als de as eerder naar het buitenland moet, kan de officier van justitie ontheffing geven.

In het wetsvoorstel voor een nieuwe uitvaartwet is ooit een kortere ophaaltermijn genoemd, maar dat voorstel is nog niet in werking. Voorlopig geldt de maand.

Welke bestemmingen zijn er?

De Rijksoverheid noemt onder meer deze mogelijkheden:

  • de as thuis bewaren in een urn;
  • de urn bijzetten in een urnengraf, een urnenmuur of in een bestaand graf;
  • de as verstrooien op een strooiveld of op open zee;
  • de as meenemen naar het buitenland.

Voor bijzetting in een particulier graf is de toestemming nodig van de rechthebbende van dat graf. Wilt u de urn bijzetten in het graf van uw ouders, overleg dan eerst met degene op wiens naam het grafrecht staat. Meer daarover leest u in Bijzetten in een bestaand graf.

Verstrooien op een andere plek, bijvoorbeeld in de natuur of op eigen grond, roept vragen op over toestemming van de grondeigenaar en lokale regels. Vraag daarover advies voordat u iets doet; de regels zijn niet overal hetzelfde.

Kan de as worden verdeeld?

Ja. Op verzoek kan het crematorium een deel van de as apart bewaren. Daardoor is het mogelijk om de as over meerdere urnen te verdelen, of een klein deel te gebruiken voor een gedenksieraad. Ook dat verzoek loopt via de opdrachtgever.

Als u het niet eens wordt

Rechters hebben zich meerdere keren over geschillen over as uitgesproken. Een paar lijnen uit die rechtspraak:

  • De asbus gaat in beginsel naar de nabestaande die de crematieopdracht gaf (Hof Arnhem-Leeuwarden 21 juni 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:5235). In die zaak moest de opdrachtgever wel de helft van de as aan een ander familielid afgeven, en adviseerde het hof mediation.
  • De opdrachtgever moet zorgvuldig beslissen, met respect voor de (vermoedelijke) wens van de overledene en met oog voor de belangen van andere nabestaanden (Rechtbank Den Haag 30 mei 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:CA3798).
  • Een kind kan in een bijzondere situatie toestemming van de rechter krijgen om een deel van de as van een ouder te ontvangen (Rechtbank Noord-Nederland 27 januari 2020, ECLI:NL:RBNNE:2020:661).

De maatstaf blijft steeds: wat zou de overledene hebben gewild?

Gaat de as mee in de erfenis? Niet als onderdeel van de nalatenschap van de overledene zelf. Bewaart iemand een urn thuis en overlijdt die persoon later, dan kan de urn wel bij diens eigen bezittingen horen. Leg dus ook vast wat er daarna met een urn moet gebeuren.

Een urnennis of urnengraf dat afloopt

Ook bij een urnennis of urnengraf gaat het om een recht voor een bepaalde periode. Loopt dat recht af en wordt het niet verlengd, dan kan de urn worden geruimd. Bij een urn betekent ruimen in de regel dat de as wordt verstrooid. Binnen tien jaar na de bijzetting mag dat in een particulier graf alleen met toestemming van de rechthebbende.

Wilt u voorkomen dat de as van een dierbare op termijn wordt verstrooid zonder dat u dat wilt, houd dan uw adres actueel bij de begraafplaats of het crematorium en reageer op berichten over het aflopen van het recht. Soms is het mogelijk om de urn mee te geven aan een familielid in plaats van te verstrooien; dat hangt af van de afspraken met de vorige rechthebbende en van het reglement.

Tot slot

Kiest u voor bijzetting in een graf, denk dan ook na over de lange termijn: wie blijft rechthebbende van dat graf? Op onze pagina over grafrechten conserveren leest u hoe een graf ook na uw tijd kan blijven bestaan.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen advies over uw situatie.