Na een overlijden komt er veel op nabestaanden af. Het grafrecht van een familiegraf staat zelden bovenaan het lijstje. Toch is het verstandig er snel naar te kijken als de overledene rechthebbende van een graf was. Zonder actie kan het grafrecht verloren gaan.
Het grafrecht erft niet vanzelf
Een grafrecht is een recht dat de rechthebbende heeft tegenover de beheerder van de begraafplaats. Wie het na een overlijden krijgt, wordt in de praktijk bepaald door de verordening van de gemeente of het reglement van de begraafplaats. De Wet op de lijkbezorging regelt het overschrijven niet.
Het gevolg: het grafrecht volgt niet automatisch de erfrechtelijke verdeling. Er moet een aanvraag tot overschrijving worden gedaan, waarna de beheerder het recht op naam van een nieuwe rechthebbende zet. Daarbij hoort een nieuwe grafakte of overeenkomst. Bewaar die goed.
De termijn
Veel verordeningen geven een termijn van een jaar na het overlijden van de rechthebbende om overschrijving aan te vragen. Er zijn ook regelingen met zes maanden, zoals het modelreglement van de VNG uit 2010. Moet de overleden rechthebbende zelf in het graf worden bijgezet, dan geldt vaak dat de aanvraag vóór de bijzetting moet zijn gedaan.
Wat gebeurt er als niemand zich meldt? Het grafrecht vervalt dan niet automatisch. De beheerder, bij een gemeente het college, kan het recht na de termijn vervallen verklaren. Dat is een besluit, waartegen bij een gemeente bezwaar en beroep openstaan. Zolang het graf niet is geruimd, kan het college het graf soms nog op naam van een nieuwe rechthebbende zetten. Reken daar niet op: neem tijdig contact op met de beheerder.
Wie kan rechthebbende worden?
Ook dat bepalen de regels van de begraafplaats. Wat u in de praktijk tegenkomt:
- Eén persoon. Veel verordeningen staan per graf maar één rechthebbende toe en schrijven over op één naam.
- Een beperkte kring. Soms mag alleen de echtgenoot of partner, of een bloed- of aanverwant (vaak tot en met de derde graad), het recht overnemen.
- Een open kring. Andere regelingen staan overschrijving toe op iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon, zoals een stichting.
Melden meerdere familieleden zich, dan beslist de beheerder volgens de eigen regels. Instemming van de hele familie is wettelijk niet vereist. Zorg dat u het samen eens bent: de rechthebbende beslist straks wie er in het graf komt.
Stonden er twee rechthebbenden op de akte?
Oudere registraties noemen soms twee rechthebbenden, bijvoorbeeld een echtpaar. Overlijdt een van hen, dan wordt in de regel de ander enig rechthebbende. Het recht gaat dan dus niet via de erfenis naar de kinderen. Pas na het overlijden van de langstlevende is overschrijving aan de orde.
Zo vraagt u overschrijving aan
- Zoek de grafakte op, of vraag de beheerder welke gegevens bij hem bekend zijn.
- Vraag het aanvraagformulier op bij de gemeente of de beheerder van de begraafplaats.
- Voeg in de regel een kopie van de overlijdensakte bij en, als daarom wordt gevraagd, een bewijs van uw relatie met de overledene.
- Betaal de leges als die gelden. Die zijn meestal beperkt; in 's-Hertogenbosch bijvoorbeeld € 7,40 en in Voorst € 73 (tarieven 2026).
- Controleer de nieuwe akte: naam, adres en einddatum van het recht.
Kijk meteen wanneer het recht afloopt. Is dat binnen twee jaar, dan kunt u in dezelfde ronde om verlenging vragen.
Vooruitkijken: wie volgt u op?
Overschrijven lost het probleem voor één generatie op. Een afspraak met de beheerder over wie u na uw dood opvolgt, is in de regel niet afdwingbaar. Het verstandigste is de opvolging vast te leggen in uw testament; lees daarover Het grafrecht regelen in uw testament.
Is er niemand die het familiegraf wil of kan overnemen? Dan kan het grafrecht worden overgedragen aan Stichting Grafrust Nederland (in oprichting), als de regels van de begraafplaats een rechtspersoon als rechthebbende toestaan. De stichting zorgt dan voor continuïteit. Kijk op Grafrechten conserveren of in het artikel Familiegraf zonder opvolger.
Dit artikel bevat algemene informatie. Termijnen en voorwaarden voor overschrijving verschillen per gemeente en begraafplaats; de verordening of het reglement is beslissend. Loopt de termijn bijna af? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de beheerder, of met ons.