Veel mensen gaan ervan uit dat het familiegraf na hun overlijden vanzelf naar de kinderen gaat, net als de rest van de erfenis. Dat is in de praktijk niet zo. Wie wil dat een graf blijft bestaan, doet er goed aan de opvolging vast te leggen.

Een grafrecht erft niet vanzelf mee

Bij een particulier graf heeft één persoon het uitsluitend recht op het graf: de rechthebbende. Dat recht is geen eigendom van de grond en geen registergoed (artikel 28 lid 1 Wet op de lijkbezorging). Het is een recht dat u heeft tegenover de begraafplaats.

Wat er na uw overlijden met dat recht gebeurt, regelt de Wet op de lijkbezorging niet. Dat staat in de beheersverordening van de gemeente of het reglement van de begraafplaats. Gebruikelijk is:

  • iemand moet binnen een termijn, vaak een jaar en soms zes maanden, vragen om het grafrecht op zijn naam te zetten (overschrijving);
  • het recht wordt overgeschreven op één persoon;
  • soms mag alleen een partner of familielid tot een bepaalde graad opvolgen.

Gebeurt dat niet op tijd, dan kan de begraafplaats het grafrecht vervallen verklaren. Dat gaat niet automatisch: er is een besluit nodig. Maar het risico is reëel, zeker als niemand in de familie weet dat er actie nodig is. Lees meer in Rechthebbende overleden: grafrecht overschrijven.

Waarom geen afspraak bij leven?

Het ligt voor de hand om met de begraafplaats af te spreken dat uw zoon of dochter na uw dood rechthebbende wordt. Zo'n afspraak over de periode na uw overlijden heeft juridisch weinig houvast. De beste plek om dat te regelen is uw testament.

Wat u in uw testament kunt regelen

Overleg met uw notaris welke formulering past. Denk bijvoorbeeld aan:

  • wie het grafrecht moet overnemen, met een of twee vervangers voor het geval die persoon niet wil of kan;
  • een last aan uw erfgenamen of executeur om de overschrijving tijdig aan te vragen;
  • een bedrag voor verlenging of onderhoud, als legaat aan degene die het graf overneemt;
  • de wens dat het grafrecht wordt overgedragen aan een rechtspersoon die voor continuïteit zorgt.

Houd er rekening mee dat de verordening van de begraafplaats kan bepalen wie rechthebbende mag worden. Controleer dat vooraf, zodat de persoon die u aanwijst ook echt in aanmerking komt.

De executeur als bewaker

Benoemt u een executeur, dan kunt u hem uitdrukkelijk opdragen te zorgen dat het grafrecht tijdig wordt overgeschreven. Een executeur met beheer voldoet ook de schulden die tijdens het beheer opeisbaar worden, waaronder de uitvaartkosten (artikel 4:144 BW). Zie De executeur en de uitvaart.

Geen opvolger? Kies voor continuïteit

Soms is er niemand die het graf wil of kan overnemen: er zijn geen kinderen, de familie woont ver weg, of de volgende generatie heeft andere plannen. Dan is de kans groot dat het graf na verloop van tijd verdwijnt.

Een alternatief is overdracht aan een rechtspersoon. Stichting Grafrust Nederland (in oprichting) neemt grafrechten over en wordt zelf rechthebbende. De stichting zorgt voor de verlenging en het behoud van het graf, zodat het niet afhankelijk is van de volgende generatie. Bij een grafrecht voor onbepaalde tijd is dat conserveren blijvend, tegen eenmalige kosten; bij een grafrecht voor bepaalde tijd maken we een offerte op maat voor een aantal termijnen verlenging. Dat kan bij leven al worden geregeld, of via uw testament.

Lees meer op Grafrechten conserveren of vraag een offerte aan.

Twee rechthebbenden, en dan?

Soms staat een graf op naam van twee personen, bijvoorbeeld een echtpaar. Veel verordeningen staan tegenwoordig nog maar één rechthebbende toe, maar oude gezamenlijke registraties komen nog voor. Overlijdt een van beiden, dan blijft de ander volgens de gangbare opvatting als enig rechthebbende over; het recht gaat dan niet via de erfenis naar de kinderen. Pas na het overlijden van de langstlevende moet om overschrijving worden gevraagd. Ook dan is het verstandig dat in het testament van de langstlevende staat wie het graf overneemt.

Gescheiden, en het graf staat nog op naam van de ex

Een grafrecht wordt bij een echtscheiding niet altijd meegenomen. Staat het graf van een kind of ouder nog op naam van een ex-partner, dan beslist die over bijzettingen en verlenging. Regel dat bij voorkeur bij de scheiding, of vraag de rechthebbende om mee te werken aan overschrijving.

Kort samengevat

  • Een grafrecht gaat niet vanzelf mee met de erfenis.
  • Overschrijving moet binnen een termijn worden aangevraagd.
  • Leg in uw testament vast wie het graf overneemt, en geef zo nodig een bedrag mee.
  • Geen opvolger? Overdracht aan een stichting zorgt voor continuïteit.

Dit artikel bevat algemene informatie. Laat uw testament altijd opstellen of controleren door een notaris.