Wie een nalatenschap afwikkelt, denkt aan de woning, de bankrekeningen en de schulden. Het graf schiet er vaak bij in. Toch komen wij in de praktijk van executeur en vereffenaar geregeld grafrechten tegen die aandacht nodig hebben. Hieronder beschrijven wij situaties die vaak voorkomen, en wat u dan kunt doen. De voorbeelden zijn algemeen; elke situatie is anders.

Situatie 1: de grafakte ligt tussen de papieren

Stel: u ruimt het huis van uw overleden moeder op en vindt in een map een akte van het graf van uw grootouders. Uw moeder was rechthebbende. Wat nu?

Een grafrecht gaat in de praktijk niet vanzelf over op de erfgenamen. Het reglement van de begraafplaats bepaalt wat er gebeurt na het overlijden van de rechthebbende. Meestal moet het recht binnen een termijn op een nieuwe naam worden gezet, vaak binnen een jaar, soms binnen zes maanden. Vaak kan dat maar op één persoon.

Wat u kunt doen:

  • meld het overlijden bij de beheerder van de begraafplaats en vraag welke termijn geldt;
  • spreek met de familie af wie rechthebbende wordt;
  • vraag de overschrijving tijdig aan en bewaar de nieuwe akte goed.

Meer hierover leest u in het artikel over het overschrijven van een grafrecht na een overlijden.

Situatie 2: een brief dat het grafrecht afloopt

Stel: een paar maanden na het overlijden komt er een brief van de gemeente. Het grafrecht van het familiegraf loopt over een jaar af. Verlengen kan op verzoek, maar de familie weet niet goed wie dat moet doen of betalen.

De beheerder meldt het naderende einde aan de bekende rechthebbende (artikel 28 Wet op de lijkbezorging). Verlengen kan binnen twee jaar vóór de einddatum, voor een periode van vijf tot twintig jaar. Wie verlengt, betaalt in de regel zelf en wordt doorgaans ook rechthebbende. Spreek dat met elkaar af voordat de termijn verstrijkt.

Situatie 3: niemand wil of kan het graf overnemen

Stel: de overledene had geen kinderen. De erfgenamen zijn neven en nichten die ver weg wonen. Niemand voelt zich verantwoordelijk voor het graf, maar het weghalen voelt ook niet goed.

Dit zien wij misschien wel het vaakst. Het graf heeft dan geen opvolger. Na afloop van de termijn voor overschrijving kan de gemeente het recht laten vervallen. Dat gebeurt niet automatisch: er is een besluit nodig, waartegen bezwaar mogelijk is. Maar zonder rechthebbende is het uiteindelijk vaak een kwestie van tijd.

Juist hiervoor is Grafrust.nl opgericht. Stichting Grafrust Nederland (in oprichting) kan, als de begraafplaats dat toestaat, rechthebbende worden en zorgen voor continuïteit. Zie Grafrechten conserveren.

Situatie 4: een oud 'eeuwig' graf

Stel: in de nalatenschap zit een akte van tientallen jaren oud, waarin staat dat het graf "voor altijd" of "eeuwigdurend" is gekocht.

Zulke rechten bestaan nog. Rechten op eigen graven van vóór de Wet op de lijkbezorging (1991) gelden nu als uitsluitend recht. Een recht voor onbepaalde tijd blijft dus bestaan, en de gemeente kan het niet zomaar omzetten in een recht voor bepaalde tijd. Maar ook zo'n recht moet na het overlijden van de rechthebbende op een nieuwe naam worden gezet, en kan bij kennelijke verwaarlozing vervallen. Het is dus waardevol om het goed te regelen. Lees Oude 'eeuwige' grafrechten.

Situatie 5: de nalatenschap is negatief of onbeheerd

Stel: de schulden zijn hoger dan de bezittingen, de erfgenamen hebben beneficiair aanvaard of verworpen, en een vereffenaar wikkelt de nalatenschap af.

De eerste uitgifte van een graf hoort bij de kosten van de uitvaart. Die zijn een schuld van de nalatenschap, voor zover zij passen bij de omstandigheden van de overledene (artikel 4:7 lid 1 onder b BW). Maar een vereffenaar kan geen geld van de schuldeisers gebruiken om een graf voor tientallen jaren te verlengen. Wil de familie het graf behouden, dan moet zij dat zelf regelen, of een andere oplossing zoeken.

Wat u als executeur of erfgenaam kunt doen

Een paar vaste stappen helpen in bijna elke situatie:

  1. Zoek naar grafakten en correspondentie van begraafplaatsen tussen de papieren.
  2. Neem contact op met de beheerder en vraag wie rechthebbende is, tot wanneer het recht loopt en welke termijn geldt voor overschrijving.
  3. Bespreek met de familie wie het graf overneemt, en wie verlengingen betaalt.
  4. Leg het vast, en denk ook aan uw eigen testament: wie wordt na u rechthebbende? Zie Het grafrecht regelen in uw testament.
  5. Is er niemand? Neem dan contact met ons op voor een offerte op maat.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies over uw situatie. De regels verschillen per begraafplaats.