In veel testamenten staat een executeur: iemand die de nalatenschap afwikkelt. Nabestaanden vragen zich dan af of die executeur ook de uitvaart regelt, en wie er beslist als de executeur en de familie het oneens zijn.
Wat is een executeur?
Een executeur wordt benoemd bij uiterste wilsbeschikking, in de praktijk in een testament (artikel 4:142 BW). Tenzij de overledene iets anders heeft bepaald, heeft de executeur tot taak de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden te voldoen die tijdens zijn beheer opeisbaar worden (artikel 4:144 lid 1 BW). Daaronder vallen ook de kosten van een passende uitvaart, die een schuld van de nalatenschap zijn (artikel 4:7 lid 1 onder b BW).
Zolang de executeur beheert, kunnen de erfgenamen niet zonder zijn medewerking over de goederen van de nalatenschap beschikken. De executeur vertegenwoordigt hen daarbij (artikel 4:145 BW). Voor zijn werk heeft de executeur recht op een loon van 1 procent van de waarde van de nalatenschap, tenzij in het testament iets anders is bepaald (artikel 4:144 lid 2 BW).
Beslist de executeur over de uitvaart?
Niet vanzelf. Over de uitvaart beslist volgens de Wet op de lijkbezorging de opdrachtgever, naar de wens of vermoedelijke wens van de overledene (artikel 18 Wlb). Dat kan de executeur zijn, maar ook een familielid. De rol van de executeur ligt vooral bij het geld: hij zorgt dat een passende uitvaart uit de nalatenschap wordt betaald.
In de praktijk werkt het het best als executeur en familie vooraf overleggen. De executeur kan de uitvaartondernemer laten weten dat de factuur via de nalatenschap loopt, en kan met de bank afspraken maken over de betaling.
De begrafenisexecuteur
In oudere en eenvoudige testamenten komt de begrafenisexecuteur voor: een executeur die alleen de uitvaart regelt, zonder beheer van de nalatenschap. Zo'n executeur krijgt in de praktijk geen vergoeding en meestal geen verklaring van executele. De term staat niet met zoveel woorden in de wet, maar wordt in de notariële praktijk nog gebruikt.
Wilt u alleen uw wensen voor het afscheid vastleggen, dan heeft u geen executeur nodig. Een handgeschreven, gedateerde en ondertekende wilsbeschikking volstaat (artikel 19 Wlb). Een codicil, het handgeschreven briefje voor bijvoorbeeld sieraden en meubels, is niet de plek om een executeur te benoemen. Zie Uitvaartwensen vastleggen.
De executeur en het graf
Een taak die vaak wordt vergeten, is het grafrecht. Was de overledene rechthebbende van een graf, dan moet iemand na het overlijden om overschrijving vragen, vaak binnen een jaar. Een executeur die daarop let, voorkomt dat een familiegraf ongemerkt vervalt. In een testament kan de erflater de executeur deze taak uitdrukkelijk meegeven. Lees meer in Het grafrecht regelen in uw testament.
Een executeur moet bij de uitvaartkosten opletten dat ze passend blijven. Wat boven het passende uitgaat, is niet vanzelf een schuld van de nalatenschap. Bewaar alle facturen voor de verantwoording aan de erfgenamen.
Als er niemand is
Soms is er wel een testament, maar wil of kan de benoemde executeur de taak niet aanvaarden, of zijn er geen erfgenamen die afwikkelen. Dan blijft de nalatenschap onbeheerd. Regelt niemand de uitvaart, dan doet de gemeente dat (artikel 21 Wlb) en verhaalt zij de kosten (artikel 22 Wlb). Zie Als niemand de uitvaart regelt.
Praktische taken voor de executeur rond het graf
Een executeur die de nalatenschap goed wil afronden, kan rond het graf deze punten nalopen:
- Was de overledene rechthebbende van een of meer graven, ook van graven van ouders of grootouders?
- Welke termijn geldt voor overschrijving volgens de verordening of het reglement?
- Wie wil en mag het grafrecht overnemen? Staat daar iets over in het testament?
- Wanneer loopt het grafrecht af, en is er geld bestemd voor verlenging?
- Is er een grafsteen die in eigendom is van de overledene en die aandacht nodig heeft?
Vaak blijkt pas bij die inventarisatie dat er een familiegraf bestaat waar niemand meer naar omkijkt.
Een professionele executeur
Klaas Zondervan is erfrechtspecialist en werkt als executeur via Executeur.nl. Vanuit die praktijk ziet hij hoe vaak grafrechten tussen wal en schip raken. Dat was ook de aanleiding voor Grafrust.nl. Wilt u weten hoe u het graf van uw familie voor de toekomst veiligstelt, kijk dan op Grafrechten conserveren of neem contact op.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen advies over uw situatie.