Een uitvaart moet binnen enkele dagen worden geregeld. De nalatenschap is dan meestal nog lang niet overzichtelijk. Toch komt de factuur van de uitvaartondernemer al snel. Wie moet betalen, en loopt u als erfgenaam risico als u de uitvaart regelt of betaalt?
Twee vragen uit elkaar houden
Het helpt om twee vragen te onderscheiden:
- Wie is aanspreekbaar voor de uitvaartondernemer? Dat is in de regel de opdrachtgever: degene die de afspraken met de ondernemer heeft gemaakt. Dat staat los van de vraag of u erfgenaam bent.
- Wie draagt de kosten uiteindelijk? Dat is in beginsel de nalatenschap, voor zover de kosten passend zijn.
Wie de uitvaart voorschiet, kan de passende kosten dus in beginsel bij de nalatenschap terugvragen. Maar is er in de nalatenschap te weinig geld, dan kan de rekening bij de opdrachtgever blijven liggen.
Een schuld van de nalatenschap
De kosten van lijkbezorging zijn een schuld van de nalatenschap, "voor zover zij in overeenstemming zijn met de omstandigheden van de overledene" (artikel 4:7 lid 1 onder b BW). Het gaat om redelijke kosten die rechtstreeks samenhangen met de uitvaart en de laatste rustplaats. Een uitvaart die ver uitstijgt boven wat bij de overledene paste, komt voor het meerdere niet automatisch ten laste van de nalatenschap.
Daarnaast heeft een vordering wegens kosten van lijkbezorging een voorrecht op alle goederen van de nalatenschap. Dat geeft deze kosten een sterke positie tegenover andere schuldeisers, maar het garandeert niet dat er genoeg geld is.
Let op: niet alles wat met een graf te maken heeft, hoort bij de uitvaartkosten. De eerste uitgifte van het graf wel. Een latere verlenging van het grafrecht geldt in de praktijk doorgaans niet als schuld van de nalatenschap; wie wil verlengen, betaalt dat meestal zelf.
Loopt u risico als erfgenaam?
Na een overlijden kiest u als erfgenaam of u de nalatenschap zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Bij zuivere aanvaarding bent u in beginsel ook met uw eigen vermogen aansprakelijk voor schulden. Zuivere aanvaarding kan ook ontstaan door gedrag: als u zich gedraagt alsof u de nalatenschap al hebt aanvaard.
Het regelen van een passende uitvaart en het betalen daarvan uit de nalatenschap leiden volgens rechtspraak en praktijk niet automatisch tot zuivere aanvaarding. Dat volgt niet uit een uitdrukkelijk wetsartikel, maar uit de manier waarop rechters en notarissen hiermee omgaan. De omstandigheden blijven bepalend. Daarom:
- houd de uitvaart passend bij de omstandigheden van de overledene;
- bewaar alle facturen en betaalbewijzen;
- neem verder niets uit de nalatenschap en verkoop of verdeel geen spullen;
- vraag advies als u vermoedt dat er schulden zijn.
De bankrekening van de overledene
Na de melding van het overlijden blokkeert de bank meestal de rekeningen van de overledene. Vaak kan de uitvaartfactuur in overleg met de bank uit die rekening worden voldaan. Neem daarvoor contact op met de bank; de werkwijze verschilt per bank.
Gebruik niet zelf de betaalpas of internetbankieren van de overledene. Dat kan worden opgevat als zuivere aanvaarding, en het is bovendien lastig te verantwoorden tegenover mede-erfgenamen.
Als er niemand is die betaalt
Regelt niemand de uitvaart, dan doet de gemeente dat en verhaalt zij de kosten op de nalatenschap en eventueel op onderhoudsplichtige familie (artikel 22 Wet op de lijkbezorging). Zie Als niemand de uitvaart regelt.
Een uitvaartverzekering
Een naturaverzekering levert een pakket diensten, soms via een gecontracteerde uitvaartondernemer. Kiest u een andere ondernemer, dan kan dat financiële gevolgen hebben. Een kapitaalverzekering keert een bedrag uit, waarmee u vrij bent in uw keuzes. Voor de erfbelasting wordt een uitkering verrekend met de aftrekbare uitvaartkosten; zie Welke uitvaart- en grafkosten zijn aftrekbaar?
Als er meer schulden dan bezittingen zijn
Twijfelt u of de nalatenschap toereikend is, dan kunt u als erfgenaam beneficiair aanvaarden. U bent dan in beginsel niet met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden. De nalatenschap moet dan wel volgens de wettelijke regels worden vereffend. De passende uitvaartkosten worden daarbij met voorrang voldaan, maar als er te weinig is, worden ook zij niet volledig betaald. De opdrachtgever blijft dan tegenover de uitvaartondernemer aanspreekbaar voor het restant.
Houd er ook rekening mee dat schuldeisers in de regel pas drie maanden na het overlijden betaling kunnen opeisen. U hoeft dus niet in de eerste dagen alle rekeningen te voldoen. De uitvaart is daarop een uitzondering in de zin dat zij niet kan wachten; overleg met de uitvaartondernemer over de betalingstermijn.
Persoonlijk advies
Klaas Zondervan is erfrechtspecialist, executeur via Executeur.nl en door de rechtbank benoemd vereffenaar via Vereffenaar.nl. Hij ziet in de praktijk hoe snel een goedbedoelde betaling vragen oproept. Twijfelt u, vraag dan eerst advies via contact.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen advies over uw situatie.